|
1931
փետրվարի 14 - Երևանում բացվեց ՀՍՍՀ սովետների յոթերորդ համագումարը:
հունվարի 3 - Երևանում տեղի ունեցավ մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտի հանդիսավոր բացումը:
հունվարի 17 - Բացվեց ՀԿ(բ)Կ ութերորդ համագումարը:
փետրվարի 23 - Երևանում լույս տեսավ Հայաստանի սովետական գրողների ֆեդերացիայի օրգան “Գրական թերթի” առաջին համարը:
ապրիլի 9 - Կազմակերպվեցին Հայաստանի սովետական գյուղերի միությունը, Սովետական Հայաստանի երաժիշտների միությունը, սովետական նկարիչների ու կերպարվեստի աշխատողների միությունը և սովետական ճարտարապետների միությունը:
նոյեմբերի 5 - Տեղի ունեցավ Երևանի երկրորդ հիդրոկայանի գործարկումը:
նոյեմբերի 7 - Բացվեց Մինջևան-Ղափան երկաթուղին:
նոյեմբերի 15 - Տեղի ունեցավ Ձորագէսի հանդիսավոր գործարկումը:
1933
հունվարի 12 - Գործարկվեց Երևանի տրամվայը:
հունվարի 20 - Տեղի ունեցավ ՀՍՍՀ պետական օպերայի հանդիսավոր բացումը:
նոյեմբերի 29 - Գործարկվեցին Կիրովականի քիմիական կոմբինատը և Դավալուի (Արարատ) ցեմենտի գործարանը:
1934
հունվարի 10 - Երևանում բացվեց ՀԿ(բ)Կ իններորդ համագումարը:
հունվարի 15 - Թիֆլիսում բացվեց Անդրկովկասի կոմունիստական կազմակերպությունների յոթերորդ համագումարը:
հունվարի 27 - Բացվեց ՀամԿ(բ)Կ տասնյոթերորդ համագումարը:
հուլիսի 12 - Լույս տեսավ ՀԿ(բ)Կ Կենտկոմի, Երքաղկոմի և ՀՍՍՀ Կենտգործկոմի օրգան “Կոմունիստ” թերթի առաջին համարը:
օգոստոսի 1 - Բացվեց Հայաստանի սովետական գրողների առաջին համագումարը:
սեպտեմբերի 6 - Տեղի ունեցավ Ղափանի հարստացուցիչ ֆաբրիկայի հանդիսավոր բացումը:
նոյեմբերի 5 - Բացվեց Լենինականի մանկավարժական ինստիտուտը:
նոյեմբերի 29 - Գործարկվեց Երևան-Քանաքեռ երկաթգիծը:
1935
հունվարի 10 - Երևանում բացվեց ՀՍՍՀ սովետների ութերորդ համագումարը:
մայիս - Էկրան բարձրացավ “Պեպո” առաջին հայկական հնչուն կինոնկարը:
հունիսի 19 - Երևանում բացվեց ՀՍՍՀ պետական պատմական թանգարանը:
հուլիսի 14 - Տեղի ունեցավ ՍՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղի (Արմֆանի) հանդիսավոր հիմնադրունը:
1936
նոյեմբերի 19 - Բացվեց ՀՍՍՀ սովետների իններորդ արտակարգ համագումարը:
դեկտեմբերի 5 - ՍՍՀՄ սովետների ութերորդ արտակարգ համագումարը հաստատեց ՍՍՀՄ նոր սահմանադրությունը:
դեկտեմբերի 5 - Շարք մտավ Քանաքեռէկը:
1937
մարտի 23 - ՀՍՍՀ սովետների իններորդ համագումարը հաստատեց Հայկական ՍՍՀ նոր սահմանադրությունը:
մայիսի 26 - Բացվեց ՀԿ(բ)Կ տասներորդ համագումարը:
նոյեմբերի 15 - Տեղի ունեցավ Ստանիսլավսկու անվան ռուսական պետական դրամատիկական թատրոնի հանդիսավոր բացումը Երևանում:
դեկտեմբերի 17 - Տեղի ունեցավ ՍՍՀՄ առաջին գումարման Գերագույն սովետի ընտրությունները:
1938
հունիսի 2 - Բացվեց ՀԿ(բ)Կ տասնմեկերորդ համագումարը:
հունիսի 12 - Տեղի ունեցավ Հայկական ՍՍՀ առաջին գումարման Գերագույն սովետի ընտրությունները:
հուլիսի 12 - Բացվեց ՀՍՍՀ առաջին գումարման Գերագույն սովետի առաջին նստաշրջանը:
1939
փետրվարի 26 - Բացվեց ՀԿ(բ)Կ տասներկուերորդ համագումարը:
մարտի 10 - Բացվեց ՀամԿ(բ)Կ տասնութերորդ համագումարը:
սեպտեմբերի 15 - Սկսվեց “Սասունցի Դավիթ” էպոսի 1000-ամյակի տոնակատարությունը:
հոկտեմբերի 20 - Մոսկվայում բացվեց հայկական արվեստի տասնօրյակը:
1940
մարտի 11 - Բացվեց ՀԿ(բ)Կ տասներկուերորդ համագումարը:
մարտ - Շահագործման հանձնվեց Երևանի Ս.Մ. Կիրովի անվան սինթետիկ կաուչուկի գործարանը:
նոյեմբերի 24 - Տեղի ունեցավ Վ.Ի. Լենինի հուշարձանի հանդիսավոր բացումը Երևանի Լենինի հրապարակում:
1941
մայիսի 10 - Մոսկվայում սկսվեց հայ գրականության տասնօրյակը:
մայիսի 25 - Տեղի ունեցավ Մոսկվայի համամիութենական գյուղատնտեսական ցուցահանդեսի հայկական տաղավարի հանդիսավոր բացումը:
հունիսի 22 - Ֆաշիստական Գերմանիան հարձակվեց Սովետական միության վրա: Սկսվեց սովետական ժողովրդի Հայրենական մեծ պատերազմը:
հուլիսի 7– Երևանում տեղի ունեցավ մտավորականության հակաֆաշիստական միտինգ:
օգոստոսի 17 - Հրապարակվեց Սովետական Հայաստանի գիտության, արվեստի ու գրականության մի խումբ աչքի ընկնող գործիչների դիմումը արտասահմանյան երկրների բոլոր հայերին` ֆաշիզմի դեմ պայքարելու համար:
օգոստոսի 25 - “Պրավդա”-ում լույս տեսավ առաջնորդող հոդված “Հայ ժողովուրդը Սովետական Միության ազատագրական պատերազմի մարտական մասնակիցն է” վերնագրով:
դեկտեմբեր - Երևանում կազմակերպվեց 89-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիան` գնդապետ Ս. Զաքարյանի հրամանատարությամբ:
1942
հունվար - Կերչի թերակղզում, մարտական իրադրության մեջ, ձևավորվեց 390-րդ հայկական դիվիզիան գնդապետ Ս. Զաքյանի հրամանատարությամբ: Հայաստանում գտնվող 409-րդ դիվիզիան, համալրվելով հայ ռազմիկներով ու սպաներով, վերանվանվեց Հայկական դիվիզիա` Ա.Վասիլյանի հրամանատարությամբ:
հունվար – Հրատարակվեց «Մարտական գրոհ» առաջին ռազմաճակատային հայերեն թերթը Ղրիմում:
մարտի 21– Երևանում մահացավ բանաստեղծ Վահան Միրաքյանը (ծնվ. 1866 թվականին):
ապրիլ - Հայաստանում ձևավորվեց 408-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիան:
օգոստոս – Երևանից ռազմաճակատ մեկնեց 89-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիան:
օգոստոսի 23– Թբիլիսիում գումարվում է Անդրոկովկասյան ժողովրդների հակաֆաշիստական միտինգ:
սեպտեմբերի 21– Հայկական 89-րդ հրաձգային դիվիզիան Գրոզնու տակ մարտական գործունեություններ է սկսում գերմանա-ֆաշիստական զավթիչների դեմ:
սեպտեմբերի 27– Թբիլիսիում գումարվում է Անդրկովկասի երիտասարդության հակաֆաշիստական միտինգ:
հոկտեմբեր-նոյեմբեր – 408-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիան արյունահեղ մարտեր է մղում գերմանա-ֆաշիստական զորքերի դեմ Նովորոսիյսկի, ապա Տուապսեի շրջաններում:
1942 - Հիմնադրվեց Վ.Ի. Լենինի անվան հայէլեկտրագործարանը:
1943
փետրվարի 27– «Պրավդա»-ում հրապարակվում է հայ ժողովրդի նամակը` ուղղված ռազմաճակատում գտնվող հայ մարտիկներին:
մարտի 14 – Հրապարակվում է հայ մարտիկների պատասխանը հայ ժողովրդի նամակին:
մարտի 30– Տեղի է ունենում Սովետական Միության հերոս Նելսոն Ստեփանյանի հանդիպումը Երևանի աշխատավորների հետ:
ապրիլի 22– Երևան է ժամանում Ստալինգրադի պաշտպանության մասնակից 51-րդ գվարդիական դիվիզիայի (նախկին 76-րդ հայկական դիվիզիա) պատվիրակությունը:
հուլիսի 20– Երևանում մահացավ ՀՍՍՀ ժողովրդական դերասանուհի Արուս Ոսկանյանը (ծնվ. 1889 թվականին):
սեպտեմբերի 16– Գերմանական զավթիչների դեմ մղված մարտերում զոհվեց Սովետական Միության հերոս Հունան Ավետիսյանը (ծնվ. 1914 թվականին):
սեպտեմբերի 26 – Ղամարլուում (Արտաշատ) տեղի է ունենում Ուկրաինայից ժամանած պարտիզանների հանդիպումը շրջանի կոլտնտեսականների հետ:
հոկտեմբերի 9 - Թամանյանի թերակղզու ազատագրման համար մղված մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար Գերագույն գլխավոր հրամանատարության համար 89-րդ հրաձգային դիվիզիային շնորհվեց Թամանյան կոչում:
նոյեմբերի 29 - Բացվեց Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիան:
1943 թվական – Թշնամու թիկունքում` Ուկրաինայում, կազմակերպվում են «Հաղթանակ» և Ա. Ի. Միկոյանի անվան հայկական պարտիզանական ջոկատները:
– Շահագործման են հանձնվում Երևանի կոմպրեսորների, ժամացույցի և Հոկտեմբերյանի պահածոների գործարանները:
|
